ཡོངས་གྲགས་བཤད་སྲོལ།
དང་པོ། སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་བརྒྱད་པར་མཁན་སློབ་ཆོས་གསུམ་ཞལ་འཛོམས་ཏེ་དཔལ་བསམ་ཡས་མི་འགྱུར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་གཙུག་ལག་བཞེངས་སྐབས་“ཉིན་མོ་མིས་བརྩིགས་པ་ལས་མཚན་མོ་ལྷ་འདྲེས་བརྩིགས་པ་མཐོ་”ཟེར་བ་ལྟར། གཙུག་ལག་ཁང་རྟེན་དང་བརྟེན་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་དགའ་སྟོན་དུ་དཀར་ཕྱོགས་སྐྱོང་བའི་ལྷ་ཀླུ་གཞི་བདག་རྣམས་ལ་“བསང་གསོལ་”གྱི་ལེགས་བསོའི་མཆོད་སྤྲིན་རྒྱ་ཆེན་ཞིག་སྤྲོས་པའི་རྒྱུན་སྲོལ་ལ“འཛམ་གླིང་སྤྱི་བསང་”ཞེས་ཐོགས་པར་གྱུར་ཞེས་གྲགས།
འོན་ཀྱང་ ༢༠༡༦ ལོར་«ཀྲུང་གོ་བོད་ཀྱི་དྲ་བར་»པད་དཀར་འབངས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་«འཛམ་གླིང་སྤྱི་བསང་ཆེན་མོ་རགས་བཤད་»ལས། “པདྨ་བཀའ་ཐང་དང་། ལྡེའུའི་ཆོས་འབྱུང་། ཆོས་འབྱུང་མེ་ཏོག་སྙིང་བོ་སོགས་ན། ལྷ་ཁང་ལ་རབ་གནས་མཛད་ཚུལ་སོགས་ཀྱི་སྐབས་གང་ནའང་བསམ་ཡས་གྲུབ་རྗེས་ལྷ་ཀླུ་ལ་གཏང་རག་གི་བསང་མཆོད་ཕུལ་བ་ཟུར་ཙམ་མི་སྣང་ངོ་། །ཁོ་བོས་བསམ་ན་བསམ་ཡས་གཙུག་ལག་ཁང་རྩིག་པའི་ཆེད་དུ་སྔོན་དུ་རྒྱགས་བརྔན་བརྩམས་པར་མངོན་ཏེ། པདྨ་བཀའ་ཐང་ལེའུ་རེ་གཉིས་པ་ལས། དེ་ནས་ཧས་པོ་རི་ཡི་རྩེ་མོར་བྱོན། །སྐམ་ཆས་རློན་ཆས་རྫས་ལ་འདུ་རུ་བཙུག [...] ལྡེའུའི་ཆོས་འབྱུང་ལས་ཀྱང་། སློབ་དཔོན་གྱིས་ལྷ་སྲིན་སྡེ་བརྒྱད་ལ་ལས་མཁན་བཅོལ་བས། ཞེས་སོགས་ཆོས་འབྱུང་གཞན་ལྟར་གསུངས་འདུག་པས། བསམ་ཡས་གཙུག་ལག་ཁང་མ་གྲུབ་པའམ་ལེགས་པར་འགྲུབ་པའི་ཆེད་དུ་རྒྱགས་བརྔན་ལྷ་བསང་བརྩམས་ཏེ་ཧས་པོ་རིར་བསང་མཆོད་རྒྱ་ཆེན་བཏང་བ་ཡིན་ནམ་སྙམ་སྟེ་དཔྱད་པར་འཚལ།” ཞེས་དཔྱད་ཞིབ་གནང་འདུག་པས་དཔྱོད་པར་འཚལ་ལོ། ། གཉིས་པ། བཙན་པོ་མུ་ནེ་བཙན་པོས། ལྷ་ས། ཁྲ་འབྲུག བསམ་ཡས་ཏེ་ཆོས་འཁོར་གསུམ་ལ། སྡེ་སྣོད་གསུམ་གྱི་མཆོད་རྒྱུན་བཙུགས་པའི་ཡ་གྱལ། ལྷ་ས་འདུལ་བའི་མཆོད་པ་ཞེས་གཞུང་ཕྱོགས་ནས་ཀྱང་དབྱར་གསོལ་གཏོང་ཞེས་ད་ལྟའི་བར་ལམ་སྲོལ་འདི་བསྐྱངས་དང་སྐྱོང་བཞིན་ཡོད།
གསུམ་པ། གླིང་སྒྲུང་འཛམ་གླིང་སྤྱི་བསང་ལས། འཛམ་གླིང་གེ་སར་རྒྱལ་པོས་རྟ་རྒྱུགས་རྒྱལ་འཇོག་བྱས་ནས། གླིང་དཀར་སྟོད་ཀྱི་གསེར་ཁྲི་དང་། སྐྱ་ལོའི་རྒྱུ་བདག འབྲུག་མོའི་སྐྲ་བདག་བཅས་གྱུར་རྗེས། ཟླ་ལྔ་བའི་ཚེས་བཅུ་གསུམ་ཉིན་རྨ་སྤོམ་རའི་ལ་བསྟོད་དུ་རྒྱལ་བློན་ཧྲག་བསྡུས་འཚོགས་ཏེ། འཛམ་གླིང་སྤྱི་བསང་ཞིག་བཏང་བའི་གླིང་སྒྲུང་ཡང་ཡོད། སྒྲུང་གཏམ་དེ་ནི་ཕྱིས་སུ་
«རྒྱག་བརྔན་ལྷ་བསང་»དང་
«འཛམ་གླིང་སྤྱི་བསང་»ལ་བརྟེན་ནས་བྱས་པར་སེམས།
གང་ལྟར་དུས་ཕྱིས་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་བས་གནས་ཆུང་དང་ལྷ་སའི་ཉེ་འཁྲིས་ལ་ཡོད་པའི་ཡུལ་ལྷ་གཞི་བདག་ཁག་གཅིག་ལ་དམིགས་བཀར་ཀྱིས་བསང་གསོལ་ཕུལ་ཅིང་རྒྱལ་ཁམས་བདེ་མིན་གྱི་ལུང་བརྟག་དང་སྐྱབས་འཇུག་ཞུ་སྲོལ་གྱི་མཛད་སྒོ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད།
ཁག་གཅིག་གི་འདོད་པ།
ཉེ་བའི་ཆར་མཁས་པ་ཁ་ཤས་ཀྱིས་རྒྱུན་དུ་བཤད་རྒྱུར། “འཛམ་གླིང་སྤྱི་བསང་ནི་རབ་བྱུང་དྲུག་པའི་ས་འབྲུག་སྤྱི་ལོ་ ༡༣༢༨ ལོར་ཀརྨ་པ་རང་བྱུང་རྡོ་རྗེས་བོད་ཀྱི་བྱང་ཕྱོགས་སོག་ཆུར་ཁར་ལྕགས་ཟམ་འཛུགས་སྐབས། འཛམ་བུ་གླིང་གི་གཞི་བདག་རྣམས་ལ་འཕྲིན་བཅོལ་གྱི་ཆེད་དུ་བརྩམས་པའི་བསང་དཔེ་ཞིག་གི་མིང་ཡིན། དེ་རྗེས་སུ་བོད་ཀྱི་ཡུལ་གྲུ་སོ་སོར་ཟླ་བ་ལྔ་པའི་ནང་ཡུལ་ལྷ་གསོལ་ཞིང་ལྷ་བསང་གཏོང་བའི་དུས་ཆེན་ཞིག་དར་བ་དང་།” ཞེས་དང་། “དེང་དུས་ཚིག་མཛོད་འགའ་ཞིག་དང་། བོད་དབྱིན་གྱི་དྲྭ་རྒྱ་ཁག་མང་པོ་ཞིག་ཏུ་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེའུ་བཙན་སྐབས་སུ་གུ་རུ་པདྨ་འབྱུང་གནས་ཀྱིས་མཛད་པ་རེད་ཅེས་བྲིས་འདུག་པ་དེ་ནི་ལྷ་བསང་རྒྱག་བརྔན་དང་གཅིག་ཏུ་འཁྲུལ་ནས་ངོ་སྤྲོད་བྱས་པར་སེམས། ལྷ་བསང་རྒྱག་བརྔན་ནི་སློབ་དཔོན་པདྨས་མཛད་ཅིང་གཏེར་སྟོན་རིག་འཛིན་རྒོད་ལྡེམ་གྱིས་གཏེར་ནས་བཏོན་པ་ཞིག་ཡིན། དེ་དང་འཛམ་གླིང་སྤྱི་བསང་གཉིས་དོན་གཅིག་མིན་པར་ཤེས་པ་བྱའོ། །”ཞེས་སོགས་གསུངས།
དེ་ལ་བསམ་ཚུལ་ཞུ་བ།
མཁས་དབང་མཆོག་གིས་གསུང་པ་ལྟར་མིང་དང་ཐ་སྙད་ཇི་བཞིན་པའི་ཕྱོགས་ནས་དེ་ལྟར་བཤད་ཆོག་ཀྱང་། «འཛམ་གླིང་སྤྱི་བསང་»ཡིན་མིན་ནི་མིང་དེ་ལྟར་ཐོགས་མིན་ཙམ་མིན་པར། དོན་དུ་འཛམ་བུ་གླིང་གི་གཞི་བདག་ཡོད་ཚད་བསང་གིས་བརྔན་པའི་ཆོ་ག་ཞིག་སྤེལ་ཡོད་མེད་ལ་བལྟ་དགོས་པར་སེམས་ཤིང་དེ་ནི་«རྒྱག་བརྔན་ལྷ་བསང་»གི་བརྗོད་དོན་ལ་གཟིགས་ན་རྟོགས་པར་འགྱུར། དེས་ན་དུས་རབས་བརྒྱད་པར་གུ་རུས་«རྒྱག་བརྔན་ལྷ་བསང་»མཛད་མིན་གྱི་སྐད་ཆ་རེ་ཞིག་བསྐྱུར་ཏེ། འདོན་ཆོག་དེ་དུས་ཕྱིས་གཏེར་ནས་འདོན་མཁན་ཐོག་མ་དེ་གཏེར་སྟོན་རྒྱལ་སྲས་ལེགས་པ་ཡིན་ཞིང་། ཁོང་ནི་སྤྱི་ལོ་ ༡༢༩༡ ལ་འཁྲུངས་ནས་ ༡༣༦༥ ལོར་འདས་པར་གསལ།
གང་ལྟར་དེ་ཉིད་ཀྱི་གཏེར་བྱོན་«རྒྱགས་བརྔན་ཆེན་མོའི་»❶མཇུག་བྱང་དུ། “དེ་ལྟར་སློབ་དཔོན་སངས་རྒྱས་གཉིས་པ་པདྨ་ཀ་རས་བསམ་ཡས་ས་འདུལ་གྱི་དོན་དུ་མཛད་པའི་རྒྱག་བརྔན་ཆེན་མོའི་ཕན་ཡོན་བསམ་ལས་འདས་པ་འདི་ཉིད་ཟུར་མཁར་རྡོའི་མཆོད་རྟེན་དུ་སྦ་བར་མཛད་པ། [དུས་ཕྱིས་]རྒྱལ་སྲས་ལེགས་པས་སྤྱན་དྲངས་པ་ཉིད་བར་སྐབས་སུ་དཔེ་མ་དག་པ་རྒྱུན་འབྱམས་པ་ལས། ཀུན་མཁྱེན་ཆེན་པོ་ཀློང་ཆེན་རབ་འབྱམས་བཟང་པོས་ཞུས་དག་པར་མཛད་ཅིང་། དེ་མཐུན་ལྷ་བསང་གི་ཆོ་ག་བདེ་ལེགས་ཀུན་འབྱུང་ཞེས་པ་མཛད་དེ་དཔེ་སོ་སོར་སྣང་བ་དང༌།” ཞེས་སོགས་གསལ།
དེས་ན་རིག་འཛིན་རྒོད་ལྡེམ་ (༡༣༣༧ – ༡༤༠༩) གྱི་«རྒྱག་བརྔན་ལྷ་བསང་»ལས་ཀྱང་སྔ་བར་བསང་ཡིག་འདི་བྱུང་བར་ཉེ་ཞིང། གོང་གསལ་ཀརྨ་པ་རང་བྱུང་རྡོ་རྗེས་མཛད་པའི་«འཛམ་གླིང་སྤྱི་བསང་»དང་། གཏེར་སྟོན་འདི་པས་གཏེར་ནས་བཞེས་པའི་«རྒྱག་བརྔན་ལྷ་བསང་»གཉིས་ཀྱི་མཛད་པ་པོ་མི་ཐོག་དུས་མཉམ་ཡང་། མཁའ་འགྲོ་སྙིང་ཐིག་གི་རྒྱུད་པའི་ཐད་ནས་ཀརྨ་པ་རང་བྱུང་རྡོ་རྗེས་ཁོང་བླ་མར་བསྟེན་མྱོང་བ་སྟེ། རིག་འཛིན་ཚེ་དབང་ནོར་བུས་མཛད་པའི་«རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་མཁའ་འགྲོ་སྙིང་ཐིག་གི་བརྒྱུད་པ་བླ་མའི་གསོལ་འདེབས་ངེས་དོན་སྙིང་པོའི་བཅུད་ལེན་» ❷ ལས། “གསང་གཏེར་སྙིང་ཐིག་སྒོ་འབྱེད་ལས་འབྲེལ་རྩལ། །བསྟན་པའི་སྒྲོན་མེ་རྒྱལ་སྲས་ལེགས་ལྡན་པ། །རྒྱལ་བ་གཉིས་པ་རང་བྱུང་རྡོ་རྗེ་འཆང་། །གསོལ་བ་འདེབས་སོ་མཆོག་གི་དངོས་གྲུབ་རྩོལ། །”ཞེས་གསལ་བས། ང་ཚོས་ཁ་ཚོན་བཅད་དེ་བཤད་མི་ནུས་ཀྱང་བླ་མའི་ཤུགས་རྐྱེན་སློབ་མ་ལ་ཐེབས་ཡོད་སྲིད་པ་ཞིག་རེད།
མདོར་བསྡུས་ཏེ་བཤད་ན་«འཛམ་གླིང་སྤྱི་བསང་»གཏོང་བའི་ལམ་སྲོལ་ནི་དུས་རབས་བརྒྱད་པ་ཙམ་ནས་དར་ཞིང་«འཛམ་གླིང་སྤྱི་བསང་»ཞེས་པའི་མཚན་ཅན་གྱི་བསང་དཔེ་སྔ་ཤོས་ནི་ད་ལྟའི་ཆར་ང་ཚོས་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བ་སྔ་ཤོས་དེ་ཀརྨ་པ་རང་བྱུང་རྡོ་རྗེས་མཛད་པའི་བསང་ཡིག་འདི་ཉིད་ཡིན་ཞེས་བཤད་ན་ལོ་རྒྱུས་དོན་དང་མཐུན་པར་སེམས།
❶ «རྒྱགས་བརྔན་ཆེན་མོའི་» (vol. 21, p.303, In «བཀའ་མ་རྒྱས་པ་» [BDRC: W19229].
❷ «མཁའ་འགྲོ་སྙིང་ཐིག་གི་བརྒྱུད་པ་བླ་མའི་གསོལ་འདེབས་» (v. 2, pp. 423-432 In «གསུང་འབུམ་ཚེ་དབང་ནོར་བུ» [BDRC: W29688].
❷«མཁའ་འགྲོ་སྙིང་ཐིག་གི་བརྒྱུད་པ་བླ་མའི་གསོལ་འདེབས་» (v. 2, pp. 423-432 In «གསུང་འབུམ་ཚེ་དབང་ནོར་བུ» [BDRC: W29688].
