2019/12/12

ལྷ་རྗེ་ཀརྨ་དོན་ལྡན་གྱི་རྣམ་ཐར་ཉུང་བསྡུས།

དཔོན་ལྷ་ (ལྷ་རྗེ་) ཀརྨ་དོན་ལྡན་གྱི་རྣམ་ཐར་ཉུང་བསྡུས།
1. འཁྲུངས་ཡུལ་སོགས་ཀྱི་སྐོར།
(ལྷ་རྗེ་ཀརྨ་མ་དོན་ལྡན།)
ལྷ་རྗེ་ཀརྨ་དོན་ལྡན་ནི་རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་པའི་ཤིང་གླང་སྤྱི་ལོར་ 1925 བོད་ཆབ་མདོ་ས་ཁུལ་སྟེང་ཆེན་རྫོང་གྱང་སྔོན་ཤང་ (乡) རོམ་ཐང་ཚུན་ (村) རོང་ཐང་གྲོང་ཚོའི་ (组) མོང་ཧུག་ [= མང་ཕུག] ནང་དུ་སྐུ་འཁྲུངས། རྟེན་རབ་བྱུང་ (དགེ་ཚུལ་) དང་ཆོས་རྒྱུད་སྔགས་རྙིང་མ་འཇའ་ཚོན་གཏེར་མའི་རིང་ལུགས་འཛིན་པའི་རོམ་ཐང་གནས་ཁྲ་མོ་དགོན་པའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས། ཁོང་སྐུ་གཟུགས་སྟོབས་ཆེ་ཞིང་གཟུགས་བྱད་ཅུང་ལེགས་པ། གཤིས་རྒྱུད་དྲང་ཞིང་གཞན་ལ་འཁོན་འཛིན་སོགས་ཕལ་ཆེར་མི་གནང་། ཆུང་སྐབས་ཡི་གེ་ཀློག་དུས་མིག་དང་ཡི་གེའི་བར་ཐག་ཉེ་དྲག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་རེད་གསུངས། གང་ལྟར་རྒྱང་མིག་དེ་ཙམ་མི་གསལ། རྒྱུན་མར་«དཀོན་མཆོག་སྤྱི་འདུས་»དང་«ཕུར་སྒྲུབ་རྣམ་རོལ་སྙིང་པོ་»སོགས་ཆོས་སྤྱོད་ཉམས་ལེན་གྱི་རིམ་པ་ཆག་མེད་མཛད།

2019/09/07

ནག་གར་རྫོང་། Naggar Castle



དེ་རིང་གུས་པ་མ་ན་ལའི་ནག་གར་རྫོང་དུ་ (Naggar Castle) འགོས་ལོ་གཞོན་ནུ་དཔལ་ (1392–1481) གྱིས་«དེབ་ཐེར་སྔོན་པོ་»ཨིན་སྒྱུར་གནང་མཁན་ཇེ་ཨོར་ཇེ་་ནི་ཁོ་ལ་་དེ་་རོའེ་རིཁ་ (George Nicolas de Roerich) ཀྱི་རི་མོའི་སྒྱུ་རྩལ་འགྲེམ་སྟོན་ཁང་ (Roerich Art Gallery And Museum) དུ་ལྟ་བར་འོངས། འདིར་ཡོང་དགོས་དོན་ནི་འགྱུར་ཆོས་དེབ་སྔོན་ཨིན་འགྱུར་མ་བྷུ་ལུ་་ཨེན་ནལ་ (Blue Annals) དང་སྒྱུར་མཁན་ཪ་ཤི་ཡའི་སྤོ་སྤོ་རོའེ་རེཁ་གཉིས་རྩིས་ཐང་ཆེ་དྲགས་ནས་འོངས་མེད། ཕྲན་ནི་བོད་ཀྱི་མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་ལགས་གནས་འདིར་ཕེབས་ཤིང་ནུབ་ཕྱོགས་པའི་སྐད་ཡིག་ཐོག་ཕྱག་ལས་གནང་མྱོང་སའི་ས་གནས་ཤིག་ཡིན་པས་ཆ་ནས་འདིར་འོངས་བ་ཡིན། འོན་ཏེ་ཡིད་ཕངས་པ་ཞིག་ལ་གནས་འདིར་དགེ་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་ཤུལ་ཁབ་སྐུད་ཙམ་མི་སྣང་།

འོན་ཏེ་གནས་འདིར་རོ་རིཁ་ཀྱིས་«དེབ་སྔོན་»དབྱིན་བསྒྱུར་བྱེད་སྐབས་དགེ་ཆོས་ལགས་ནས་ཕྱག་རོགས་གང་མང་གནང་ཡོད་པ་ནི། ཁོང་གི་དེབ་སྔོན་ཨིན་འགྱུར་“བྷུ་ལུ་ཨེན་ནལ་ Blue Annals དུ། “གུས་པར་འདང་ངེས་པའི་ཡིག་ཁུངས་ཐོག་འགྱུར་ཧྲིལ་པོའི་ཐད་ལ་བོད་ཀྱི་གྲགས་ཅན་མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་མཆོག་དང་བཀའ་བསྡུར་བྱ་ཐུབ་པ་བྱུང་། ཁོང་གི་ལམ་སྟོན་དང་རོགས་རམ་གནང་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་བཀའ་དྲིན་ཆེ་ཞུ།” (Roerich 1949: xxi: “It has been a source of much satisfaction to me that I was able to discuss the entire translation with the Rev. dGe-'dun Chos-'phel, the well-known Tibetan scholar, and I gratefully acknowledge here his very helpful guidance.”) ཞེས་འཁོད་ཡོད། 


2019/04/25

འཁོར་ལོ་བདུན་གྱི་སྦྱོར་ཐབས།



སྲོག་ལུས་སེམས་གསུམ་ཡོངས་རྫོགས་འཁོར་ལོ་བདུན་གྱི་རྣམ་གཞག་ཏུ་དྲིལ་བ། འཁོར་ལོ་རྣམས་ཀྱིས་ཆ་སྙོམ་ལས་གཟུགས་གཞི་བདེ་ཐང་དང་། ནུས་སྟོབས། ཉམས་རྟོགས་འཕེལ་བར་བྱེད། 

1. རྩ་བའི་འཁོར་ལོ་འམ“མཱུ་ལ་དྷཱ་ར་ཅཀྲ(मूलाधार)”སྟེ་མཱུ་ལ་རྩ་བ་དང་ཨ་དྷཱ་ར་ནི་གཞིའོ། །
དོན: རྟེན་གཞིའི་རྩ་བ།
གནས: སྒལ་ཚིགས་སྒྲོམ་གཞི།
ཁམས: ས།
མཐུན་པོའི་སྦྱོར་བ (function): འཚོ་བ། བརྟན་པ། གཞི་རྩ་བརྟན་པ། བརྩེ་བའི་ཡོན་ཏན། ཡིད་ཆེས། མོས་གུས། ངང་རྒྱུད། གཟུགས་པོའི་ཆ་ལས། རྐང་པ།(རླ་མན་གྱི་ཆ་) རྐང་པ། སྒྱུ་ཆེན། སོ་བཅས་སོ།
མི་མཐུན་པའི་སྦྱོར་བ (Malfunction): ལྗིད་ཚད་ཀྱི་གནོད་སྐྱོན། རྩ་ཆུ་འགག་ནད། དཔྱི་མགོའི་དབང་རྩའི་ནད། གྲུམ་ནད། པུས་མོའི་ནད། རྒྱབ་གཟེར་བཅས་སོ། །
ཚོན་མདོག: དམར་པོ།
Muladhara Mandala.svgསྒྲ: དོ། (ཨ་ཐུང)
སྔགས: ལུཾའམ་ལུམ།
ཕྱག་རྒྱ:  གྱ་ན་མུ་དྲཱ་སྟེ་ (Gyana - ཟེར་བ་ཞིག་མ་རྙེད་པས་ཕལ་ཆེར་ཛྙ་ན་ཡིན་ནམ་བསམ།?) ཡེ་ཤེས་ཕྱག་རྒྱ།
རེས་གཟའ: ཉི་མ།
སྒྱུ་སྐར: ས་གཞི།
ལྩགས་རིགས: ཞ་ནེ།
སེམས་ཚོར: ང་ཡིན།

2019/04/01

ཀིར་ཏི་པུར།


ཀིར་ཏི་པུར་འམ་གྲགས་པའི་གྲོང་ (कीर्तिपुर/Kirtipur) ནི་བལ་ཡུལ་གྱི་གནའ་བོའི་གྲོང་ཁྱེར་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། རྒྱལ་ས་ཀ་ཐ་མན་ཌུའི་ལྷོ་ནུབ་མཚམས་སུ་རི་དེའུ་ཞིག་གི་ངོགས་སུ་ཆགས་ཡོད་པ་དང་། གནས་འདི་ནི་རྒྱལ་སའི་ཉེ་འཁོར་གྱི་རི་གྲོང་ལྔ་ཞེས་གྲགས་པའི་ནང་གི་གཅིག་ཡིན་ལ་ཧིན་དྷུ་དང་ནང་པ་གཉིས་ཀའི་གནས་གྲགས་ཅན་དུ་བརྩི། རི་གྲོང་གཞན་བཞི་ནི་ཀ་ཐ་མན་ཌུ་ (Kathmandu) དང་། ལ་ལིཏ་པུར་ (Lalitpur) བྷཀ་ཏ་པུར། (Bhaktapur) མ་དྷྱ་པུར་ཐི་མི། (Madhyapur Thimi) བཅས་ཡིན། 


སྤྱི་ལོ་ 2008 ནས་བཟུང་གནས་འདི་འཛམ་གླིང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཤེས་ཡོན་དང་ཚན་རིག་རིག་གཞུང་རྩ་འཛུགས་ (UNESCO) ཀྱི་ཚོད་ལྟའི་འཆར་གཞིའི་ཐོ་གཞུང་དུ་ཚུད་ཡོད་པར་བཤད།[1]

འཕགས་པ་ཤིན་ཀུན།






གནས་འདི་ནི་བལ་ཡུལ་མཆོད་རྟེན་རྣམ་གསུམ་གྱི་ཡ་གྱལ་གནའ་བོའི་བཟོ་བཀོད་ལས་གྲུབ་པའི་མཆོད་རྟེན་འཕགས་པ་ཤིང་ཀུན་ཡིན་ལ། འདིའི་མིང་ལ་དེ་ཝ་ན་ག་རིའི་ཡིག་གེ་ལྟར་ན་“སྺ་ཡམ་བྷུ་” (स्वयम्भू Swayambhu) དང་ནེ་པལ་གྱི་ཡི་གེ་ལྟར་ན་“སྺ་ཡཾ་བྷུ་” (स्वयंभू Swayaṃbhu) སྟེ་“རང་བྱུང་”ཞེས་གྲགས། བོད་སྐད་དུ་ཡོངས་གྲགས་ལ་“འཕགས་པ་ཤིང་ཀུན་”ཞེས་ཁྱད་དུ་འཕགས་པའི་ཤིང་རིགས་སྣ་ཚོགས་འདུས་པའམ། ཡང་ན་འཕགས་པའི་གང་ཟག་གི་ཤིང་ཀུན་འདུས་པའི་དོན་ལ་གོ་བ་ལྟ་བུར་སྣང་ཡང་། བལ་ཡུལ་ནེ་ཝར་མི་རིགས་ཀྱི་ཡུལ་སྐད་དུ་རང་བྱུང་གི་དོན་ལ་“སིན་གུ་” (Singgu) ཞེས་འབོད་པ་ལས་ཟུར་ཆགས་པ་ཡིན་སྲིད་ཚུལ་«ཤེས་རབ་ཀྱི་བུད་མེད་» (Woman of Wisdom)[1] ཞེས་པའི་ཆེད་རྩོམ་ཞིག་ཏུ་བཤད་པ་དེ་འཐད་པར་སྣང་། 

གང་ལྟར་གནས་འདི་ནི་བལ་ཡུལ་གྱི་རྒྱལ་ས་ཀ་ཐ་མན་ཌུའི་ནུབ་རིའི་མཚམས་ཀྱི་དེའུ་འབུར་ཞིག་གི་སྟེང་དུ་ཆགས་ཡོད། དེང་སང་གནས་འདིར་རྒྱ་བལ་བོད་གསུམ་གྱི་གཙུག་ཁག་སྣ་ཚོགས་ཡོད་ཅིང་གནས་མཇལ་བ་དང་ཡུལ་སྐོར་བ་ཧ་ཅང་མང་། གནས་འདི་ནི་དུས་རབས་བཅུ་བཞིའི་ནང་བརྩམས་པའི་བལ་པོའི་རྒྱལ་རབས་«གོ་པཱ་ལ་རཱ་ཇ་ཝཾ་ཤཱ་ཝ་ལཱི་» (Gopālarājavaṃśāvalī) ནང་གསལ་ལྟར་ན། རྒྱལ་པོ་མཱ་ན་དེ་ཝའི་ (Mānadeva (464–505) ཡང་མྱེས་ཀྱིས་བཞེངས་པར་གྲགས་པས། བལ་པོའི་ཡུལ་དུ་ད་ཡོད་ནང་ཆོས་ཀྱི་གནས་ཆེས་ཐོག་མའི་གྲས་ཡིན་པར་སྣང་།
ཉེ་ཆར་སྤྱི་ཟླ་ 3 པའི་ཚེས་ 23 ཉིན། ཁོ་བོ་དང་ཡུན་རིང་འགྲོགས་མྱོང་བའི་གྲོགས་མཆོག་དམ་པ་དོལ་པོ་བ་ཨོ་རྒྱན་དོན་འགྲུབ་ངེད་གཉིས་ཡུལ་སྐོར་དང་གནས་སྐོར་གཅིག་ལྕོགས་བྱས་ཏེ་འཁྱམས་མྱུལ་ལ་སོང་བས་ཧ་ཅང་དགའ་པོ་བྱུང་། 

[1] Allione, Tsultrim 1986.

ཆོས་གྲོགས་ལ་ཕུལ་བའི་སེམས་གཏམ།

བདག་གིས་ངོ་ལོ་བཅོ་ལྔའི་གོང་ཙམ་ལ་བྲིས་པའི་སྙན་རྩོམ་ཞིག་ཉེ་ཆར་ལོ་ཤས་སྔོན་དུ། རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་མཻ་སུར་སྔ་འགྱུར་རྙིང་མའི་ཆོས་སྡེ་ཆེན་པོ་རྣམ...